Gökhan Özkök Ney Yapım Atölyesi LogosuEnglish
You need to Upgrade your Flash Player to version 10 or newer.
Gökhan Özkök Ney Yapım Atölyesi: NEY BAKIMI

NEY BAKIMI

Ney, iyi muhafaza edilip korunursa çok uzun ömürlü bir enstrümandır. Tarihin oldukça uzak dönemlerinden, üç, dört yüzyıl öncesinden günümüze intikal eden neyler bulunmaktadır. Ney, üflendikçe, eskidikçe güzelleşir, sesi açılır ve performansı yükselir. Buna paralel olarak hem manevi, hem de maddi değeri artar. Eski dönemlerden bize ulaşan ve her biri bir kültür mirası olarak değerlendirilen neylere şu an paha biçilemez.

Neylerimizin uzun ömürlü olması ve performanslarının sürekli olup, gelecekte çocuklarımıza, hatta torunlarımıza intikal ettirebilmemiz için;

1) Neyinizi ayda bir aralıklarla düzenli olarak yağlamalısınız. Yağlamada kullanılmak üzere mısırözü yağı kullanılabilir. Mısırözü yağı, diğer yağlara göre daha kolay bulunabilir ve ekonomik özellikte olmasının yanısıra, neyin içerisinde fazla yapışkan bir tabaka bırakmaması, tortu yapmaması ve inceliği sayesinde kamışın gözeneklerine daha iyi nüfuz ettiği için tercih edilmelidir.

Yağlama işlemi için en güzel ve en pratik yöntem şudur:

Nalburdan temin edeceğiniz 50 mm çapındaki bir PVC boruyu, sahip olduğunuz en büyük ney boyuna göre kesiniz ve borunun altını kör tapayla kapatıp PVC yapıştırıcısıyla iyice yapıştırıp yalıtarak yağlama tankı haline getiriniz. Bu tanka yağla doldurduktan sonra neyinizi içine daldırıp rahatlıkla yağlayabilirsiniz.

Yağlamayı yapmadan hemen önce neyinizi üflemeyin; çünkü üflenen neyin içi nemlenir ve neyin kamışı yağı gerektiği ölçüde çekmez.

Neyinizin hoş kokması için, yağın içine, misk, amber, sandal, gül vesaire gibi sevdiğiniz bir esansı karıştırabilirsiniz. Böylece neyinizin hoş kokmasını sağlayabilirsiniz. Bu kokuların kamışa zarar vermemesi için "alkolsüz" olmaları gerekmektedir.

Yağlama için diğer bir yöntem de şudur;

Yiyecekleri saklamak için kullanılan streç folyo temin ediniz. Folyoyu neyinize, alt tarafı dahil olmak üzere bütün perde ve delikleri kapatacak, sadece başpare takılan birinci boğum açık bırakılacak şekilde sıkıca sarınız. Yağı, açık bıraktığınız birinci boğum ağzından dökerek neyinizin içini tamamen doldurunuz. Doldurduğunuz yağın bir müddet neyin içinde kalmasını sağlayınız. Yağın neyin içerisinde kalma süreci çok önemli değildir. Bu süre, bir saat de olabilir, bir kaç gün de olabilir.

Bekleme süresinde, neyi dik olarak uygun bir yere dayayıp, içindeki yağın üç dört saat süresince, altına koyduğunuz kaba süzülmesini bekleyiniz. Bekleme süresinin ardından, kamışın üzerindeki yağı önce temiz pamuklu bir bez yardımıyla siliniz. Eğer üzerinde yağ tortusu kalmışsa, çok hafif nemli ve sabunlu temiz bir bez ile nazikçe silebilirsiniz. Neyinizi silerken alkol ya da deterjan kullanmayınız.
ÖNEMLİ NOT: Neylerin perde deliklerini yapışkan bant ile kapatmayınız. Aksi takdirde yapışkan bandı sökerken delik kenarlarının sıyrılıp bozulmasına neden olursunuz. Bu durum garanti kapsamının dışında kalan önemli bir kullanma hatasıdır ve mesuliyet kabul edilmez.

2) Neyiniz zamanla eğrilebilir. Kamışlar geldikleri ortamda düz halde bulunmamaktadırlar. Kamışların düzlüğünü, oldukça zahmetli bir işlemden sonra elde etmekteyiz. Kamış, ney halini aldıktan sonra, neyzenin neyi üfleme alışkanlıkları, neyi muhafaza etme şartları, bulunduğu yerin iklim faktörleri doğrultusunda şekil alabilir. Bu faktörler, kamışı eski haline, yani özüne doğru meylettirebilir. Bu durum normal olarak kabul edilir ve neyin ses kalitesine veya akorduna olumlu ya da olumsuz bir tesirde bulunmaz. Bu durumu engelleyebilmek için neyinizi ısı kaynaklarından ve uzun süreli doğrudan güneş ışığından korumanız gerekir. Ayrıca neyinizi masa üzerinde muhafaza ederken, başpâresini masanın dışına taşacak ve neyin gövdesi ile masa yüzeyi temas edecek şekilde koymanız tavsiye edilir.

3) Neyin içini asla fırçalamayınız, ya da harbi benzeri aletlerle temizlemeyiniz. Çünkü neyin içi düz bir boru gibi değildir ve kamış içlerinde belirli çaplara ve çok kırılgan bir yapıya sahip olan boğum delikleri mevcuttur. Neyiniz bu deliklerin çaplarına müdahale edilerek akordlanmaktadır. Fırça ya da harbi gibi âletler kullanılırsa, çok hassas olan bu boğum deliklerinin kırılması ya da genişlemesi sonucunda neyinizin akordu bozulacaktır. Neyiniz bu durumda, standart dışı akordsuz bir ney haline gelir.

4) Neyinizin içini yıkamayın, ya da sesinin daha iyi çıkması için içini suyla ıslatmayın. Aksi takdirde 3. maddede bahsettiğimiz boğum yerlerinin çürümesine veya gevrekleşip bozulmasına sebep olursunuz. Tabiattan, toprak ile ilişkisi kesildikten sonra kamışların baş düşmanı su ve rutubettir.

5) Neyinizin içinin temiz kalması ve boğumlarının daralıp tıkanmaması için, yemek sonrasında hemen veya bir şeyler yerken ney üflemeyiniz. Aksi taktirde neyinizin içini dolduran artıklar neyin performansını düşürecektir.

6) Neyiniz, özellikle üfledikten sonra, nefesinizden dolayı nemlenecektir. Üflemeniz sona erdikten sonra muhakkak oda ortamında havalanmasını sağlayınız asla hava almayan plastik ya da benzeri kutulara hapsetmeyiniz. Aksi takdirde kamış nemini atamayacağı için neyinizin içi küflenecek ve bu küf, neyinizin sesinin kapanmasına sebep olacaktır. Bu durumda neyinizi kendi kendinize temizlemeye çalışmayınız; derhal atölyemize ulaştırınız. Neyiniz herhangi bir ücret talep edilmeksizin temizlenip size eskisi gibi teslim edilecektir.

7) Neyinizin birinci boğumu olan ses kutusunun içi bir süre sonra kararıp yeni görünümünü yitirecektir. Bu durum her neyde olur ve olağandır. Neyler eskidikçe ses kutuları bu hali alır. Eski tabirle neyin pişmesi ve olgunlaşması buna bağlıdır. Bu kararma uzun süreler sonra zamanla ikinci, üçüncü ve diğer boğumlara kadar iner. Ses kutusu olan birinci boğuma çok kir birikmişse parmağınıza dolayacağınız bir kuru bez yardımıyla boğum deliğine dokunmadan dikkatlice temizleyebilirsiniz. Bu delik tiz seslerin sağlığı açısından önemlidir; genişletmeye çalışmayınız.

8) Boynuz başpâreler, nemlilik, kuruluk ve sıcaklık gibi hava şartları nispetinde gevşeyebilir, ya da çok sıkılaşabilirler. Bu durum değişkenlik gösterebilir. Gevşek başpâreler üflendikten bir süre sonra tekrar sıkılaşır, ya da başpârenin kamışa giren kısmına kağıt, ip ya da sıhhi tesisatçıların kullandığı teflon bant sarılıp tekrar neye takılırsa sorun giderilebilir. Bu durum boynuz başpâreler için geçerlidir. Diğer maddelerden yapılmış başpârelerde pek görülmez.